โครงการไหนต้องทำรายงานสิ่งแวดล้อมอะไร?

คู่มือเจาะลึก: รายงานสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย เรื่องสำคัญที่เจ้าของโครงการต้องรู้

ในการเริ่มต้นทำธุรกิจหรือพัฒนาโครงการอสังหาริมทรัพย์ในประเทศไทย “การจัดการด้านสิ่งแวดล้อม” ไม่ใช่แค่เรื่องของการรับผิดชอบต่อสังคมเท่านั้น แต่เป็นข้อกำหนดทางกฎหมายที่เข้มงวด หากผู้ประกอบการละเลยหรือไม่ทราบขั้นตอนการจัดทำรายงานที่ถูกต้อง อาจส่งผลให้การขอใบอนุญาตก่อสร้างหรือการเปิดดำเนินกิจการต้องหยุดชะงัก

กฎหมายไทยกำหนดให้โครงการที่มีลักษณะ ขนาด หรือตั้งอยู่ในพื้นที่ที่กำหนด ต้องจัดทำรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพื่อเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยรายงานแต่ละประเภทจะมีความละเอียดและเงื่อนไขที่แตกต่างกันออกไป ตั้งแต่การประเมินเบื้องต้นไปจนถึงการวิเคราะห์เชิงลึกที่ครอบคลุมถึงสุขภาพของชุมชนและมาตรฐานสากล

เพื่อสร้างความเข้าใจที่ชัดเจน เราได้รวบรวมและสรุปประเภทรายงานสิ่งแวดล้อมทั้งหมดที่สำคัญในประเทศไทย พร้อมหน่วยงานที่กำกับดูแลไว้ในตารางด้านล่างนี้ครับ

ประเภทรายงาน	ชื่อเต็ม	ลักษณะโครงการ	วัตถุประสงค์	หน่วยงานผู้อนุมัติ/กำกับดูแล
EIA	Environmental Impact Assessment	โครงการขนาดใหญ่ที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (เช่น คอนโดฯ, โรงแรม, ท่าเรือ)	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้างหรือก่อนเปิดดำเนิน(ขึ้นอยู่กับประเภทโครงการ)	สผ. (ONEP)
EHIA	Environmental Health Impact Assessment	โครงการขนาดใหญ่มากที่มีผลกระทบต่อสุขภาพและชุมชนรุนแรง (เช่น โรงไฟฟ้าถ่านหิน, เขื่อน)	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้างหรือก่อนเปิดดำเนิน(ขึ้นอยู่กับประเภทโครงการ)	สผ. (ONEP)
IEE	Initial Environmental Examination	การประเมินผลกระทบเบื้องต้น สำหรับโครงการขนาดเล็กในพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้างหรือก่อนเปิดดำเนิน(ขึ้นอยู่กับประเภทโครงการ)	สผ. / คกก. สิ่งแวดล้อมจังหวัด
CoP	Code of Practice	ประมวลหลักการปฏิบัติสำหรับโรงไฟฟ้าขนาดเล็กที่ไม่เข้าข่าย EIA	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้าง	กกพ. (ERC)
ER	Environmental Report	รายงานด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับท่อก๊าซในนิคมหรือแรงดันต่ำกว่า 20 บาร์	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้าง	ธพ. (DOEB)
ESA	Environmental Safety Assessment	รายงานเกี่ยวกับการศึกษามาตรการป้ องกันและแก้ไข ผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย	ใช้ขออนุญาตประกอบกิจการ หรือขยายโรงงาน	กรมโรงงานฯ
SIA	Social Impact Assessment	การประเมินผลกระทบทางสังคมและวิถีชีวิตชุมชน	–	สผ. / หน่วยงานท้องถิ่น
ESIA	Environmental and Social Impact Assessment	รายงานสิ่งแวดล้อมและสังคมตามมาตรฐานสากล (สำหรับยื่นกู้สถาบันการเงินต่างชาติ)	ใช้ขออนุญาตก่อนการก่อสร้าง	สถาบันการเงิน (เช่น IFC, World Bank)
SEA	Strategic Environmental Assessment	การประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (ใช้กับแผนพัฒนาพื้นที่หรือนโยบายรัฐ)	–	สศช. (NESDC) / สผ.
MR	Monitoring Report	รายงานติดตามตรวจสอบผลสิ่งแวดล้อม หลังโครงการได้รับอนุมัติ	ต้องส่งทุก 6 เดือนหรือ 1 ปี	สผ. และ หน่วยงานผู้ออกใบอนุญาต
สก.1, 2, 3	Waste Management Report	รายงานการจัดการกากอุตสาหกรรมและของเสียอันตราย		กรมโรงงานอุตสาหกรรม (DIW)
ร.ง. 8, 9	Pollution Report	รายงานผลการระบายมลพิษทางอากาศและน้ำรายเดือน/รายปี		กรมโรงงานอุตสาหกรรม (DIW)
ทส.2	แบบรายงานสรุปผลการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย	โรงงาน โรงแรม คอนโด บ้านจัดสรร ร้านอาหาร ฟาร์ม ที่เกิดน้ำเสียปริมาณที่กำหนด	รายงานระบบประจำเดือน	กรมควบคุมมลพิษ

บทสรุปสำหรับผู้ประกอบการ

การเข้าใจประเภทของรายงานที่ต้องทำจะช่วยให้คุณสามารถ วางแผนงบประมาณ และ กรอบระยะเวลา ของโครงการได้อย่างแม่นยำ เนื่องจากการจัดทำรายงานบางประเภท (เช่น EIA) อาจใช้เวลาดำเนินการและพิจารณาตั้งแต่ 6 เดือนไปจนถึงปีเศษ การปรึกษาบริษัทที่ปรึกษาด้านสิ่งแวดล้อมที่ได้รับอนุญาตจึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ขาดไม่ได้

เกร็ดความรู้: หากโครงการของคุณตั้งอยู่ในพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม (เช่น กระบี่, ภูเก็ต, พัทยา) เกณฑ์การจัดทำรายงานอาจมีความเข้มข้นกว่าพื้นที่ทั่วไป แม้จะเป็นโครงการขนาดเล็กก็ตาม